Met onbekenden in een pikdonkere hut zitten, het plafond van doeken net boven je hoofd, in het midden gloeiend hete lavastenen die met salie en water besprenkeld worden, de zuiverende, medicinale geur ervan, de spirituele liederen die speciaal voor de ceremonie gezongen worden, ondertussen neemt de hitte steeds verder toe en alles wat je doet, is loslaten, overgave en zweten, heel veel zweten. Dit hoort allemaal bij een Mexicaanse zweethut ofwel een temazcal. Afkomstig uit de Maya- en Azteekse cultuur zorgt een temazcal voor reiniging van lichaam en geest.

Ik had er eerder van gehoord. Op Ibiza kon je spiritueel zweten en herboren worden, maar hier op Mallorca ook. Een Nederlandse vriend vroeg of wij meewilden naar een temazcal die niet al te ver van ons gehouden werd onder begeleiding van een Argentijns koppel. Het zou voor ons alledrie de eerste temazcal zijn. Die dag fietste ik alleen naar de opgegeven locatie 20 km van ons vandaan, klein beetje in spanning wel hoe alles zou gaan, en ik zou Dorus en onze vriend daar treffen. Van tevoren gekeken hoe ik moest fietsen. Het is me eerder gebeurd dat ik verdwaalde en niet op mijn afspraak kon komen. Ik voelde me toen afschuwelijk en dacht dit gebeurt me nooit meer. Helaas, na alle weggetjes ingeslagen te zijn, de weg gevraagd te hebben aan wandelende voorbijgangers, werd het steeds later en later en ik besloot nog één weg (ik wist inmiddels dat ik niet meer op tijd zou komen) te volgen alvorens weer op huis aan te gaan. Hoe erg weer dit. Enfin, ik kwam bij een wijngaard en wijnproeverij uit, de weg liep daar dood. 

Dan maar een wijntje

De zon scheen op de late namiddag en ik zag voor de grote wijngaard tafeltjes en stoelen staan met een enkeling die een glas wijn dronk in het laatste zonlicht. Ik nam me voor om mezelf dan maar te troosten met een glas Mallorcaanse wijn, weliswaar op een wat lege maag, want er moest licht gegeten worden die dag van de temazcal. Ik baalde van mezelf, maar had onderweg ook genoten van de mooie weggetjes, de prachtige fincas, het serene licht, de sinaasappel-en olijfbomen en het piepkleine dorpje wat ik eigenlijk nog niet kende. Het zij zo, dacht ik tenslotte, laat maar gaan. Totdat ik ineens iemand hoorde roepen aan het begin van de weg naar de wijngaard toe. 

Het was Dorus! Zaten zij soms bij de wijngaard, hadden zij zich bedacht over de temazcal? Nee, hij was me komen zoeken (de schat). Hoe is het mogelijk dat hij me vond; ik was bijna weer op weg geweest naar huis. Heel snel fietsten we verderop naar de locatie van de temazcal. Bleek ik dus al eerder op deze weg geweest te zijn… Een wandelend echtpaar had me een andere kant opgestuurd toen ik hen de weg vroeg. Ik had veel verder op deze weg moeten doorfietsen. Stom van me. Bijna twee uur op de fiets zat er al op (weliswaar met elektrische hulp). De ceremonie zou wat later beginnen, er was nog een vrouw te laat, en wat was ik daar blij mee. Het was heel bijzonder en ik had het niet willen missen.

Eerbied voor De Moeder

Een temazcal gaat vooral om bevrijding en eerbied. Eerbied voor de aarde onder je voeten, voor Moeder Aarde, de natuur, de moeder die je gebaard heeft, eerbied voor waar je vandaan komt, voor je grootouders en voorouders. Eerbied voor leven en haar elementen aarde, water, lucht en vuur. De ronde koepel van de hut vertegenwoordigt de baarmoeder van Moeder Aarde. En zij zou steeds heter worden. Er was een zwangere vrouw bij. Ze zat daar met haar grote bolle buik en de eerbied voor de moeder die de temazcal met zich meedraagt, maakte het extra mooi. Er werd gevraagd of iemand iets wilde zeggen en een lied wilde beginnen. Sommigen doen dit vaker, bleek wel. Ze kenden de spirituele liederen woord voor woord en ze wisten precies wat ze wilden zeggen. Het waren vooral gevoelige getuigenissen van dankbaarheid voor het leven, voor een moeder, een levenspartner, een kind, en dankbaarheid voor de aarde. Bjzonder hoe deze mensen hun gevoelens zo eenvoudig weten te uiten. Het getrommel en gezang zwol aan en de hitte nam steeds verder toe. Het was nog altijd zo pikkedonker dat je niemand kon zien. 

Hete schaduw

De ceremonie verliep in vier fases en correspondeerde met de vier elementen – aarde, water, lucht en vuur. Iedere fase kwamen er meerdere gloeiende stenen van buiten bij en zakte de temperatuur heel even om daarna meteen weer opgevoerd te worden onder verder opzwepend gezang en getrommel. Ik bleef zweten en probeerde, wanneer het nodig was, kalmte te vinden door op mijn ademhaling te concentreren. Het gepraat tussendoor van de begeleider vond ik af en toe te veel; ik wilde liever stilte. Nadat iemand wat deelde met de groep, werd er door de anderen ‘aho’ gezegd wat zoiets als ‘amen’ betekent of ‘dank u’ en is afkomstig uit de inheemse Amerikaanse cultuur (de Kiowa). 

De laatste fase was tevens de fase van de sombra, de schaduw die ieder mens bezit. Een man voor mij begon te zuchten en te kreunen. Sommigen gingen liggen op de grond. De menselijke schaduw bleek inmiddels op z’n heetst, dus het werd wat onaangenamer van binnen.

Iets later merkte ik dat ik moe werd, ontspannen moe en dat is een andere moeheid. Een aangename moeheid. In de laatste, vierde fase voelde ik sommige druppels vocht als hete olie branden op mijn huid. Iemand wilde nog zijn dankbaarheid tonen aan zijn levensgezel en er volgde een laatste lied. Toen kropen we uit de hut en eenmaal buiten spoelden we ons af met koud water. Ik denk dat de ceremonie zo’n twee uur duurde, maar kan ook langer zijn geweest. Er was een soort altaar gemaakt van stenen, bloemen en kaarsjes. Een groot vuur brandde en soep werd uitgedeeld. Met zicht op de volle maan kwamen we langzaam weer in de realiteit. Wat een pure ontspannig dit. Ik voelde me als herboren. In het licht van de volle maan en de heldere sterrenhemel die avond kon ik nog net naar huis fietsen. Mijn benen deden nog net mee, zo slap waren ze. We sliepen als baby’s die nacht en de volgende dag was ik nog steeds slap als een hoopje zand. Slap en vredig en blij. 

Spotify heeft zelfs een playlist waarop sommige van de temazcal-liedjes terugkomen:

Con Amor,

Eva