Niets is zo storend als het portretteren van vrouwen als weerloze wezens die niet over hun eigen lichaam kunnen en mogen beschikken. Hadden we in de jaren ’90 nog jonge broodmagere modellen, zoals Kate Moss, die zo populair was dat ze een modetrend had neergezet ‘heroin chic’ – graatmager, met ingevallen wangen, een bleke huid, zoals een junk, maar dan ‘chic’ – nu zien we vooral vrouwelijke Hollywoodsterren graatmager (Demi Moore, Nicole Kidman, Angelina Jolie om er een paar te noemen), al dan niet met behulp van het afvalmedicijn Ozempic, en is op de sociale media een revival gaande van ultradunne lichamen als ware het een terugkeer van de modetrend destijds. Omstreeks 2023 ook al even te zien door de gehalveerde heupen van Kim Kardashian met haar smalle poppen-middeltje erboven. So what?? Blijf nog even hier alsjeblieft..

Het verschil met de heroin chic uit de jaren ’90 is dat sommige jonge vrouwen zich op de sociale media nu ook fashionably graatmager als Demi Moore laten zien en uitdragen dat skinny de begerenswaardige controle over het lichaam betekent, aangejaagd door thin-influencers. Maar dat zou geen eigen keuze zijn, nee het is ‘een doelbewuste campagne om vrouwen onderuit te halen’. Een wat??

Variatie op een bekend thema

Collega Kevin Heller, onderzoeksjournalist ‘gespecialiseerd in radicaal-rechtse netwerken’ schrijft dat hier op Reporters Online. De onderzoeksjournalist verwijst naar ‘feministische influencers’ die beweren dat de hernieuwde skinny-trend een effect is van ‘conservatief, christelijk rechts en de manosphere’. Klinkt als een variatie op het thema patriarchaat als steevast genoemde grondslag van nog bestaande ongelijkheid tussen man en vrouw. Ondanks de tergende hete dagen kon ik het niet laten hier wat meer in te duiken.

“Al jaren ergert conservatief rechts zich aan vrouwen die uitgesprokener zijn en die voor zichzelf opkomen. Via de manosphere en rechtse social mediakanalen probeert rechts van alles om alle vormen van feminisme de kop in te drukken,” aldus de onderzoeksjournalist wiens naam ik toevallig ook tegenkwam op de intersectioneel feministische nieuwssite Vileine. Hij beschrijft in het artikel de verschuiving van tradwife naar skinny om vrouwen doelbewust onder de duim te houden, afhankelijk te maken, verzwakt en weerloos, zodat ze een man nodig heeft om haar te helpen met van alles.

“En omdat ze cognitief en fysiek verzwakt is, biedt ze ook minder tegenstand als je “iets” van haar wil.” Man, man, man, hoe krijg je het uit je pen?

Vrouwen worden weer eens – hoe verrassend – als weerloze slachtoffers bestempeld. Hoe seksistisch. Een doorn in het oog van het feminisme. Zijn het niet de feministen op links zelf, dan zijn het wel de rechtse SGP-christenen of de radicalere FvD-ers, zoals Thierry Baudet, die zich bemoeien met het vrouwenlichaam. 

Linkse en rechtse bemoeienis met het vrouwenlichaam

De een vindt dat bepaalde mannen erop uit zijn om vrouwen een toontje lager te laten zingen en klein te maken, zelfs als het haar eigen lichaam betreft, dat blijkbaar zo dun moet zijn, dat met een zuchtje wind ze wankelt op haar bambi-benen en ze geholpen moet worden door een man. Die man is tegenwoordig vooral eng ‘rechts’. Hoe zwakker ze is, hoe beter voor hem. Dan zal ze ook haar mond wel houden. Krimpen moet ze.

De ander vindt dat ze niet mag bepalen wat er met haar lichaam gebeurt. De vrouw als broedmachine (de Europese mens sterft uit, want er worden in Europese landen te weinig kinderen geboren; of de stellige conservatieve overtuiging dat een vrouw nu eenmaal moeder behoort te worden) en o wee als ze besluit een ongewenste zwangerschap vroegtijdig af te laten breken. Dan is ze voor sommigen zelfs een moordenares.

Een vrouw bepaalt zelf wat er met haar lichaam gebeurt. Laat haar. En wil ze dun door het leven gaan en doet – en laat – ze van alles voor zo’n lichaam? Het is haar keuze, tenzij er iets heel anders aan de hand is natuurlijk, een verstoord zelfbeeld of andere psychiatrische problematiek, zoals de ziekte aneroxia nervosa. Dan is dringend hulp nodig. Zo niet, laat haar zoals ze wil zijn. Ze is zelf verantwoordelijk voor haar keuzes.

Een dunne vrouw is makkelijker te onderdrukken

Meisjes en jonge vrouwen kunnen op de sociale media worden beïnvloed om een eetstoornis te ontwikkelen in hun verlangen naar dun. Dat is zeker een gevaar dat niet onderschat moet worden. Maar graatmager door een eetstoornis is niet ‘als reactie op een rechts politiek landschap’, zoals bijvoorbeeld ook in de podcast-episode Thin and Right-Wing van Lily O’Farrell beweerd wordt, alsmede de feministische auteur Kate Manne van het boek Unshrinking, maar is juist los van politiek, als iets dat zich in alle lagen van de bevolking voordoet, links en rechts, laag- en hoogopgeleid, arm en rijk, zeg het maar. De veronderstelde correlatie met rechtse politiek komt wel erg gemakzuchtig over. Zo makkelijk als: waar hebben wij feministen een gigantische tyfus-hekel aan? Aan alles wat rechts is. Eerst kwamen de beperkingen van toegang tot abortus in de Verenigde Staten als gevolg van rechts en toen kwam the shrinking of women’s bodies, ook door rechts, zo begint de podcast. Het eerste is correct, het tweede is onzin. “Hoe kleiner en zwakker, hoe makkelijker te onderdrukken door rechtse politiek.” Werkelijk?

“We’re in a political era where far-right ideas are becoming increasingly mainstream, and beauty trends consistently reflect the political and social climate of the time. Women are shrinking themselves because far-right politics is telling them they should be quiet, they should be small, they should be weak and at home and we should all be idolising the look of the white trad wife.”

Dit lijkt niet op het willen veranderen van het systeem dat veel ongelijkheid tussen man en vrouw nog in stand houdt, maar veel op het willen creëren van een vijandbeeld. En wéér zijn vrouwen weerloze slachtoffers, aangepraat door vrouwen die zichzelf feminist noemen.

Zelfbenoemd vrouwenhater

Bij manosphere schiet – hoe kan het ook anders – als eerste de naam van influencer Andrew Tate te binnen. Zelfbenoemde vrouwenhater met gerechtelijke vervolgingen in meerdere landen voor onder meer mensenhandel, verkrachting en seksuele uitbuiting. Snel en veel geld verdienen met dubieuze diensten, werken aan een sterk lichaam, discipline, motivatie en zelfverbetering, dikke auto’s en sigaren, hij ziet zichzelf graag als winner. Losers zijn onzekere slaven die werken voor een baas en niet weten hoe je een vrouw moet behandelen. Tate laat zijn protserigheid graag zien aan zijn miljoenen volgers op de sociale media. Hij speelt in op de onzekerheid en verlorenheid van jonge mannen die houvast zoeken en waarvan het feminisme als schuldige wordt gezien en verrijkt zich hiermee. Verspreiding van vrouwenhaat en mogelijke toekomstige veroordelingen voor zware strafbare feiten? Voor de inmiddels omstreden Tate heeft het blijkbaar geen enkel effect op zijn populariteit.

Dat de oprichter en oud-fractievoorzitter van Forum voor Democratie, Thierry Baudet, zowat de voeten kuste van zo’n schimmig figuur als Andrew Tate en zijn broer Tristan en destijds zelfs in de Tweede Kamer het waagde om kostbare tijd te eisen om over de arrestatie van de gebroeders Tate in Roemenië te debatteren, was natuurlijk koren op de molen voor feministen. De manosphere wordt gelinkt aan conservatief-, extreemrechts en alt-right en dat past naadloos in wie de ideale schuldigen zijn.

PRO-vrouwen, zoals de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en volksvertegenwoordiger Marjolein Moorman maken zich ernstige zorgen over de giftige invloed van de manosphere op jongeren. Moorman deed laatst in een filmpje een oproep om ‘mee te denken over de manosphere’. Ze organiseerde de eerste rondetafelgesprekken in de Tweede Kamer met wetenschappers, experts en leraren om te onderzoeken ‘wat de politiek kan doen om de giftige werking van deze online-wereld te bestrijden’.

Alles is manosphere

Politiek links wijst de misogyne manosphere dikwijls aan als boosdoener van uiteenlopende problemen. Jonge vrouw ’s nachts van haar fietst gerukt en vermoord? Manosphere – of zelfs een algemeen ‘mannenprobleem’. Opkomst van ‘extreemrechts’? Manosphere. Drastische vermindering van acceptatie van homo’s of het homo-huwelijk? Manosphere. Geweld tegen homo’s? Manosphere. Jongeren die een stuk conservatiever zouden zijn dan voorheen? Manosphere. En nu blijkbaar ook: vrouwen die voortaan graatmager door het leven gaan. Manosphere.

Andrew Tate, het boegbeeld van deze online-wereld, veracht een vrouw die opkomt voor gelijke rechten van mannen en vrouwen. Feministen zouden mannen willen controleren en benadelen en daarom is feminisme voor mannen als Tate een gruwel.

Veganistische feminist

Feminist én vegan? Die zijn helemaal verschrikkelijk. Een ‘echte man’ is dominant en carnivoor. Bloederig, rood vlees staat vaker op het menu dan goed voor hem is. In zo’n beleveniswereld zijn alleen dierlijke eiwitten en vetten de bouwstenen voor een gespierd en sterk lichaam. Twee jaar geleden zag ik een video van Thierry Baudet, waarin hij sprak over de “vervelende vegetarisering” gepaard met de “feminisering van de Europese mens.” Ontwikkelingen waar Forum zich rot aan ergert. Deze woorden gebruikte hij en ik kwam niet meer bij. In het filmpje zag je hem druk in de weer met dumbbells voor de nodige spierbundels en maakte hij op kosten van de belastingbetaler tussendoor gauw reclame voor zijn ‘eerlijke maaltijdboxen’. Ik schreef er destijds nog over in De ‘feminisering’ van Spanje: macho’s niet langer welkom.

Skinny Demi

Actrice Demi Moore werd om haar ‘nieuwe look’ bejubeld, maar ook verontrust bekeken toen ze kort geleden met amper vet op haar botten op de rode loper verscheen van het filmfestival in Cannes. Dat sommige vrouwen dat nu ook ambiëren, moeten ze dat niet zelf weten? De druk van Hollywood om aantrekkelijk en zonder vetrollen op het filmdoek de sterren van de hemel te spelen, zal ongetwijfeld hoog zijn. Moore (die eind jaren ‘90 de imposante rol van de sterke, gespierde G.I. Jane speelde) en Kidman zijn niet meer piepjong, dus die druk zullen ze ongetwijfeld voelen. Maar de veronderstelling dat vrouwen die skinny zoals zij ambiëren, niet uit eigen keuze is, maar specifiek uit de hoek van manosphere en rechts komt, is geforceerd.

Nog geforceerder is de bewering dat “radicaal-rechts dunheid gebruikt om vrouwen en tienermeisjes te radicaliseren”. Ook hiervoor is een woord bedacht: body-fascism. Lois Shearing, auteur van Pink-Pilled: Women and The Far Right schrijft op de nieuwssite Open Democracy: “The far-right is a thin supremacist movement.” Meisjes en vrouwen zouden aangemoedigd worden vooral dun te zijn. Kom nou toch, is dat niet altijd al zo geweest, ook voor het social media tijdperk en toen niemand nog gehoord had van alt-right? Mode-magazines als Vogue hebben altijd dun en slank gepropageerd. Graatmagere modellen paraderen al jaren over de catwalk tijdens de bekende fashionweeks van New York tot Parijs. Niets nieuws. De beroemde modehuizen hebben weinig boodschap aan body positivity en de beweging er omheen. Het laat weer zien dat we in een tijd leven van eeuwig vingerwijzen naar een schuldige voor alles wat niet bevalt.

Andere invloeden

Natuurlijk is het verschrikkelijk dat meisjes onder invloed van schadelijke sociale media en thin-influencers, zoals de New Yorkse Liv Schmidt, oprichter van het platform The Skinni Société (lidmaatschap 20 dollar per maand voor skinny tips en tricks), een eetstoornis ontwikkelen om maar dun te worden en daardoor ongezond zijn, maar dit gaat wel even wat dieper dan de ‘rechtse politiek’ als boosdoener. Voorheen hadden we alleen de vrouwenbladen die dun als schoonheidsideaal verkochten. De Elle’s en Cosmopolitans bestaan nog altijd, maar de invloeden van internet-cultuur in het algemeen, verslavende algoritmes op de sociale media, voortdurend consumentisme, individualisering en eenzaamheid spelen net zo, zo niet harder, mee in het doorgronden waarom de skinny-trend blijkbaar zo aanslaat onder jonge vrouwen.

Het vrouwenlichaam als politiek wapen. Rechts ervan beschuldigen dat het vrouwenlichaam een politiek wapen is voor rechts, maar gebeurt nu niet hetzelfde met links “the fight against the far-right fuckers”? Zetten sommige feministen het vrouwenlichaam nu niet zelf in als wapen om een politiek standpunt te maken?

Vrouwenhaat is niet selectief

Maakt het feminisme, zoals het zich op deze wijze laat zien, vrouwen vrij? Waarom is het dat er in het feminisme selectief met de daders van vrouwenhaat wordt omgegaan? Vrouwenhaat is vrouwenhaat (opvallende stilte onder Westerse feministen over Hamas, Taliban, ISIS, Iraanse Revolutionaire Garde, Boko Haram).

Ook horror-praktijken, zoals meisjesbesnijdenis willen vrouwen onderwerpen. Een gevaar waaraan ook meisjes in Europa blootstaan. In Nederland zijn volgens het Nederlands Jeugdinstituut momenteel naar schatting 41.000 vrouwen genitaal verminkt. Een duizelingwekkend getal.

Waarom laten sommige vrouwen andere vrouwen zo bruut in de steek om ze vervolgens de doodsklap uit te delen? Ik kijk vooral naar Reem Alsalem, UN Special Rapporteur on violence against women and girls, om er maar één te noemen, die het beest Hamas nog steeds niet in de bek wil kijken.

Sickening. Just sickening. Monstrous. pic.twitter.com/MCCfxcbh07

— Jake Wallis Simons (@JakeWSimons) June 24, 2026

Nu is de manosphere zeker wel een fenomeen dat, in het niet meer weg te denken sociale media-tijdperk, invloed uitoefent op een deel van de jongeren dat daarvoor ontvankelijk is. Het is niet mijn bedoeling dat te bagatelliseren of te vergoelijken. Maar aan de manosphere-tunnel komt geen eind en opvallend vaak willen bepaalde politici burgers er graag inhouden en ze het zicht ontnemen, zodat andere mogelijke vormen van radicalisatie, zoals Islamitisch extremisme, jihadisme en de toename van het aantal pro-ISIS jongeren in Nederland – extremisme dat de AIVD in het laatste jaarverslag nadrukkelijk benoemt – op de achtergrond blijven.

Vrouwen worden enorm tekort gedaan door geweld tegen hen vrijwel meteen af te doen met een dooddoener als manosphere en diens invloed op jonge mannen. Eveneens de steeds terugkerende insinuatie dat de vrouw een weerloos wezen is en onmogelijk zelf beslist en mag beslissen over haar eigen lichaam. Van links tot recht hebben beide politieke flanken zich ideologisch vernauwd en juist dat geeft slachtoffers. Het vuur van de niet te blussen cultuuroorlog woekert maar verder.

Vorige week ook gepubliceerd op mijn Substack.

Beeld: Joshua Hoehne/Unsplash.