In januari was het 10 jaar geleden dat we vertrokken uit Nederland. Het begon allemaal met een eenjarig sabbatical op Ibiza. Gedurende januari en februari 2024 heb ik het e.e.a. over dit avontuur geschreven.

Hiervan deel ik nu een stukje:

~

Een echt plan hadden we niet, alleen dat we voorlopig (het was januari 2014) in een ecologische community op Ibiza zouden gaan wonen. Een interessante tijd, waarin ik allerlei paradijsvogels heb kunnen ontmoeten: creatievelingen, vrijheidszoekers, groene types, hippies, waarvan zeker ook een deel ‘verstotenen’ waren: zij die in de gewone maatschappij niet konden functioneren, die wens ook niet hadden. 

Het wonen in wat voorheen een kalkoven was, een soort grot, klein, met een trapje waar zich bovenin het slaapgedeelte bevond – een bed met een raam dat uitzicht op de sterrenhemel gaf – was zo anders dan ik gewend was, maar hier begon dan echt het buitenleven. We sliepen alleen maar in het huisje, we waren overdag voornamelijk buiten klusjes doen voor de community. Zo veel tijd buiten doorbrengen deed ik voor het laatst in mijn kindertijd. Als tiener of volwassene spendeer je het grootste deel van de tijd vooral binnen, op school en op de werkvloer. Vooral op kantoor, binnen met collega’s die je meer ziet dan je partner, vriend(in) of kind. 

Het was in die community dat mijn wereldbeeld begon te kantelen. Een van de eerste gesprekken met de eigenaar, een oudere Britse man, was over de terroristische aanval in de Verenigde Staten, 9/11. Het was beslist een inside job, zei hij tegen me, en de bewijzen hiervoor? YouTube! Dat is tien jaar geleden. Nu is deze complottheorie inmiddels wat meer verspreid. Ik moest hier weinig van hebben (en nog steeds). Zo’n wild statement bewijzen via bombastische YouTube-video’s? Nah. 

Poep is goud waard

Nee, waar mijn wereldbeeld echt begon te kantelen was hoe we met deze planeet omgaan en kleiner, onze directe omgeving, onze druk op het ecologische systeem, de natuur. We aten vegetarisch, waren bewust over plastic, verpakkingen, en afval. De echte eye-opener was toch wel het compost-toilet, een toilet waarbij je geen liters drinkwater je uitwerpselen laat wegspoelen naar het onbekende, maar die uitwerpselen gebruikt om compost van te maken om later weer uit te strooien (nee, de geur is volledig weg) om tuinen en bomen mee te verwennen. Mijn poep is goud waard man! Dat was toch wel een heel nieuw inzicht voor een stadsvrouw als ik. Werkelijk nooit eerder had ik daarover nagedacht. Het ging niet van harte: ik vond het best smerig in het begin, vooral omdat de twee eco-toiletten gedeeld werden met de andere bewoners. Ik was blij als ik in een huis of café kwam met een normaal toilet waar alles lekker werd weggespoeld. Nu weet ik niet beter en ook op Mallorca hebben we een eco-toilet. Na het legen van de wc word ik beloond met een tevreden gevoel dat grenst (bijna..) als dat van na een yoga-les, wetende dat mijn poep en plas als voeding zullen dienen voor de aarde in mijn tuin en ik tienduizenden liters water bespaard heb. Dat is toch cool?! Over het idee van een gesloten voedingscirkel, je poept je voedsel uit en daarmee groei je weer nieuw voedsel, had ik eerlijk gezegd nooit een seconde eerder over nagedacht.  

Ignorance is bliss?

Langzamerhand groeide een bewustzijn over consumptie-gedrag, over welke ecologische impact het heeft. Mijn kleding, mijn voedsel, mijn transport, het was over met die ‘onschuldige’ onwetendheid. Ogen gingen open. Ogen die voorheen andere dingen zagen en waardeerden: dat leuke jurkje van Zara, de leren, gehakte schoenen, die heerlijke Indiase Tikka Masala met kip en cappuccino erna (laat de Romeinen het maar niet horen). Alles werd anders. En met de dingen die ik in die tien jaar heb geleerd en ben tegengekomen, met die wetenschap kan ik niet meer terug naar mijn ‘oude leven’, als ik dat zou willen. Die naïviteit is voorbij. Maar alleen omdat ik de gelegenheid kreeg en later verder nam om me te verdiepen in duurzaam en groen leven. De stap naar een plantaardig dieet (wel eet ik nog eieren van onze eigen kippen) en veganisme was waarschijnlijk de meest drastische, maar – voor mij – ook de meest logische. 

Waar veganisme eerder onaangepast was, is het dat al lang niet meer. Het is hip. Als paddenstoelen poppen de veganistische restaurants in moderne steden uit de grond. Toch zijn nog altijd de meeste mensen die ik ken vlees- en/of viseters en cortado/café con leche drinkers. Zelfs diegenen die zich met permacultuur en klimaatverandering bezighouden. Van deze doorgaans bewuste mensen zou je toch anders verwachten. Maar het is voor velen een grote opgave om gewoontes op te geven, daar ligt echt de crux. In dit deel van de wereld hebben we zo veel keuze in wat we eten, we hebben geen vlees, vis en zuivel nodig om gezond te leven. Als je eenmaal de weg hebt gekozen om te weten hoe deze dierlijke producten geproduceerd worden en met welk dierenleed dat gepaard gaat, kún je simpelweg niet meer anders. 

Door veganistisch te leven sta ik, net als het buitenleven, dichter bij de natuur. Waar ik vroeger een spin doodmaakte, vang ik ‘m met glas en een stukje papier – de meest vredelievende wapens – om vervolgens in de tuin ergens uit te zetten. Spinnen eten weer kleine vliegjes en op hun beurt zijn zij weer voedsel voor de bezoekers van de tuin; de vele vogeltjes. Die spin is een schakeltje in het geheel; heeft een taak. Die moet ik niet zomaar doodmaken, omdat ik me er toevallig aan stoor. 

Arme sloeber 

De verandering in bewustzijn en verbinding met wat er buiten het huis leeft, is het gevolg van minder bezitten en meer tijd hebben. Hierdoor ben ik een arme sloeber in bezit en hoeveelheid nullen op mijn bankrekening, maar voel ik me toch rijk. Ik heb niet veel, en toch voel ik me gelukkig. Geluk dat weliswaar komt en gaat in vlagen. Maar ik heb wel twijfels gehad over deze levensstijl: slow en simple. Want moest ik niet meer doen, méér zijn dan dit? Mag ik überhaupt wel deze keuze maken, ben ik het niet verplicht aan de maatschappij om minstens 40 uur te werken en belasting hierover te betalen. Is het niet egoïstisch om te verhuizen naar een zonnig eiland en rustig aan te doen (ander woord voor slow life)? Ja, die gedachte is meerdere malen voorbij gekomen en nogal eens blijven hangen in mijn hoofd als een vastgelopen langspeelplaat. Tot vervelends aan toe.

Om bij het laatste te beginnen, ik weet inmiddels dat ik niemand iets verschuldigd ben. Het is een afwijkend pad en dat pad doet het wellicht beter hier op een eiland waar niet alles tot in de puntjes is georganiseerd zoals in mijn geboorteland. Als ik me al schuldig zou voelen dan is dat naar mijn ouders toe, die mij altijd tot enorme steun zijn geweest. Ja, schuld voel ik naar mijn achtergebleven moeder toe, omdat we weg zijn gegaan uit Nederland. Het doet me dan ook goed, ook al is het maar voor even, als zij zegt dat vanwege allerlei redenen ze juist gelukkig is met onze woonplek ver van Nederland vandaan. Zij voelt zich niet meer echt thuis in Nederland en achteraf gezien, moedigt ze juist onze keuze aan. Haar reactie heeft me compleet verrast en dat verzacht de pijn die ik wel eens voel over de gevolgen van ons vertrek.

Meer dan dit

Moet ik niet meer doen, méér zijn dan mijn slow en simple life? Ja, misschien wel, maar dat zou dan vanuit ego gedreven zijn, om mezelf een boost te geven en bevestiging te vinden van vrienden, familie en omgeving. Dat ik vrij kan schrijven, is goud waard. Die waarde drukt zich alleen niet uit in voldoende financiële middelen. Nog lang niet. En ik ben de laatste die de waarde daarvan zou ontkennen. Het voelt goed om geld te verdienen voor het werk dat je doet. Vooral als het werk is waar je achter staat.

Afgepeld

Mensen zijn meer dan hun job title, meer dan hun bankrekening en hun bezittingen. Het afpellen van deze lagen waarmee een persoon zich identificeert kan beangstigend zijn. Wat blijft er over? Een mens van vlees en bloed, statusloos? Precies hoe we het graf ingaan. Niets van al dat nemen we mee, alleen onszelf. Een grafsteen met de ingekerfde woorden dat de dode man of vrouw 80 uur of meer per week werkte, een mooie Tesla reed, villa’s in Spanje en Italië had, door anderen als succesvol werd omschreven en alom werd bewonderd vanwege zijn/haar sociale status, ben ik nog nooit tegengekomen. 

We gaan allemaal afgepeld van alle mogelijke identiteiten het graf in. Begrijp me niet verkeerd, als dat jouw doelen zijn in dit leven, prima. In dit deel van de wereld zijn we grotendeels vrij om ons leven vorm te geven hoe we dat zelf wensen. We zijn vrij om ons te ontwikkelen. Hoe we onszelf ontplooien en wat ons bezig houdt kan in de loop der jaren veranderen en hangt soms ook af of je dat alleen moet doen of de steun hebt van iemand naast je. Wetboeken hebben mijn interesse niet meer, maar wel hoe ik de grond kan verbeteren om bloemkoolplantjes in te kunnen laten groeien, hoe die vogel heet of wat voor soort boom dit is, en hoe ik een onderwerp kan gieten in een artikel. 

Mijn sabbatical op Ibiza, precies tien jaar geleden, bood de aanzet tot deze veranderingen. De maanden in de ecologische community betekenden het startsein voor een eenvoudiger, maar vooral ook bewuster leven. Een slow life vooral, waarin ik weinig plannen op een dag kan maken, want als ik ergens heen ga, doe ik dat per fiets. En je kunt zo uren kwijt zijn om ergens te komen en weer terug naar huis te gaan. Voor mij werkt het. Voor ons samen werkt het. Nog wel.

Koffie met haar

Toen de country-zanger Johnnie Cash werd gevraagd wat ‘paradise’ voor hem betekent, antwoordde hij: “This morning with her, having coffee.” Dus geen kristalblauwe zee of een dromerige landschap, maar paradijs betekent koffiedrinken met haar in de ochtend. De eenvoud van deze bekende quote is iets wat mij aanspreekt. Misschien had Johnnie nooit tijd voor koffie met haar. En die ene keer wel, waardoor het zo speciaal was dat het paradijselijk werd. Of misschien begon hij juist elke morgen zo zijn dag. Met haar en een kop koffie. De luxe die dat gaf. Vaak vind je het in de meest eenvoudige dingen. En het lijkt erop dat als er om wat voor reden dan ook ineens meer tijd tot je beschikking komt, het zo duidelijk zichtbaar wordt.

De keuze voor een stukje land met een -bijna- offgrid huisje (water hebben we via een aansluiting naar het dorp toe) in het hart van Mallorca is ontstaan vanuit een idealisme om duurzaam, met een kleinere voetafdruk te leven, en de vrijheid om uit de haast en gejaagdheid te stappen die we eerder in Nederland hebben gekend. Het tempo ligt hier laag, haast is er amper. In een chaotische wereld waarin we zo veel moeten doen en we zo veel moeten zijn, is dit een manier om het leven te vereenvoudigen. 

Eeuwenoude les

De Amerikaanse schrijver Henry David Thoreau (1817-1862) predikte simple living al in 1854 in zijn boek Walden, dat pas ver na zijn dood bekendheid kreeg. Thoreau woonde een tijdlang in een zelfgebouwd huisje in het bos aan een meer in de buurt van Concord, Massachusetts. Daar had hij tevens een tuin aangelegd, waarin hij zijn voedsel verbouwde. De les die Thoreau hemzelf en anderen wilde geven was opgesomd in het ene woord ‘simplify’: vereenvoudig behoeften en ambities, leer te verheugen in het eenvoudige geluk dat de natuurlijke wereld te bieden heeft. Maar ook: weiger de gebruikelijke definities van succes te accepteren. Bijna twee eeuwen later in een tijd van overvloedig kapitalisme is het geluid van Walden springlevend. Althans voor mij wel.

N.B. Ik heb het nieuwste boek van Rutger Bregman, Morele Ambitie nog niet gelezen. Maar ik heb al zo’n idee dat voor Bregman, die duurzaamheid als een hoge plicht ziet, deze levenskeuzes niet goed genoeg zijn 😉

Con Amor,

Eva

Pssst: Wil je mijn blog steunen? Dat kan met een koffietje! ♡